www.irLearn.com

"خوشه هاي ستاره اي " خانواده اي از صدها هزار ستاره ريز و درشت است كه هر كدام در هاله كهكشان همچون كندوي پر ازدحامي از ستاره ها قرار دارند . اين اجرام با شكوه آسمان شب را مي توان با طيف وسيعي از ابزارهاي رصدي ، از دو چشمي هاي كوچك تا تلسكوپهاي بزرگ آماتوري ، با جزئيات و ساختارهاي گوناگون رصد كرد .

قلب العقرب و خوشه كوي M4

تجمع هاي ستاره اي در كيهان بسيار عادي ست . گاهي منطقه اي با ده ها ستاره كوچك چشمك زن مي بينيم كه درون غبار ميان ستاره اي غرق شده اند و گاهي ستاره اي محو كه با تلسكوپ به تعدادي ستاره تفكيك مي شود كه در اطراف مركزي غبار آلود ديده مي شود . اينها خوشه هاي ستاره اي است كه ستاره هاي بسياري دارد ، اما تفاوتهاي بسياري بين اين دو نوع وجود دارد و كيهان شناسان براي مقاصد مختلف از آنها استفاده مي كنند كوچكترين اجتماعات ستاره اي گرد ها و جمع هاي ستاره اي است كه در اكثر شامل يك يا چند دو جين ستاره است . بزرگتر از آنها خوشه هاي باز و كروي اند .

خوشه هاي باز ستاره اي چند صد ستاره جوان را در گستره اي با قطر ده ها سال نوري در صفحه كهكشان جمع كرده اند ، جائي كه خورشيد در آن زندگي مي كند و مدام گاز و غبار ميان ستاره اي و ستاره هاي جوان و غول پيكر و آبي را توليد مي كند .

ستاره هائي كه بسيار پر حجم هستند و چون براي سوزاندن هيدروژن خود و تبديل آن به هليوم شتاب مي كنند ، عمر كمي د ارند ، اما دوران عمرشان درخشان است و سرانجام با انفجار ابرنو اختري با شكوه ؛ گاز و غبار را دوباره به فضاي ميان ستاره اي بر مي گردانند .

آنها براي كشف راز تولد و مرگ ستاره ها نمونه هاي مناسبي اند . خوشه هاي باز پير بسيار نادرند ، زيرا نيروهاي كشندي گرانشي كهكشان سبب از هم پاشيدن خوشه هاي باز مي شود . پيش از آنكه ستارگان پير شوند - در محيط ميان ستاره اي پخش مي شوند . بر عكس ، خوشه هاي كروي بسيار پيرند . آنها همان اوايل شكل گيري كهكشان تمام گاز و غبار ميان ستاره اي را به ستاره تبديل كررده اند .

ستاره هائي با جرم متوسط مثل خورشيد كه آرام آرام هيدروژن را در طول ساليان دراز مصرف مي كنند و درخشندگي چنداني ند ارند ؛ و ستاره هائي قرمز رنگ با سن زيادند كه همچون سنگواره ها منابع مناسبي براي تعيين كيهان و بررسي تحولات آغازين كهكشان هايند . و نيز مانند همه ستاره هاي آن خوشه ، به يك اندازه از زمين فاصله دارند و داراي عناصر مشابهي اند و براي اندازه گيري فاصله ها به كار مي روند .

خوشه هاي كروي در مدار بيضي شكل به صورت كروي در هاله و بر آمدگي مركز كهكشان زندگي مي كنند .

برخي از آنها دورترين اجرام كهكشان اند .

خوشه هاي كروي تجمع صدها تا چندين ميليون ستاره در توده اي كروي به قط حدود 100 تا 200 سال نوري اند و فضاي ميان ستاره اي در آنها بسيار متراكمتر از خوشه هاي باز است .

اگر خورشيد ستاره اي در يك خوشه كروي بود ؛ آسمان ما با هزاران نورافكن درخشان نور افشاني مي شد !